İbn Haldun Üniversitesi

Sosyoloji Tezli Yüksek Lisans Programı (İngilizce)

Neden İbn Haldun'da Sosyoloji?

Programımızda sosyolojinin kurucusu olduğu teslim edilmekle birlikte, akademik okuma listelerinde kendisine pek yer verilmeyen İbn Haldun ve onun topluma dair teorileri ele alınmakta ve modern dönem sosyal bilim teorisyenleri ile mukayeseli bir tarzda tartışılmaktadır. Dünyadaki farklı sosyoloji geleneklerinden hem teorik hem de metodolojik açıdan beslenen yüksek lisans programımız medeniyet perspektifinden yeni bir sosyoloji geleneği oluşturma iddiasını taşımaktadır.

Genel anlamda sosyolojinin temel klasik ve çağdaş teori ve metotlarını öğretirken, bir yandan da sosyal bilimlerin diğer alanlarından hem teorik hem de yöntem açısından faydalanmak en temel ilkelerimizin arasında yer alıyor. Sosyoloji yüksek lisansı sosyo-kültürel antropolojiden, ilahiyata, tarihten siyaset bilimi ve edebiyata diğer disiplinlerle iç içe bir program olarak tasarlanmıştır.

Program eğitim dili İngilizce olmakla birlikte, öğrencilerimizin İngilizce, Türkçe ve Arapça olmak üzere, üç dile hâkim olmalarını bekliyoruz. Türkiyeli ve uluslararası öğrencilerimize Türkçe ve Arapça için bir yıl hazırlık imkânı sunuyoruz. Bu dillerle donanan bir öğrencinin gelecekte hem akademide hem de iş dünyasında önemli bir avantaj yakalayacağını düşünüyoruz.

Program Hakkında

Anabilim Dalı Başkanı:

Prof. Dr. Alev Erkilet

Programın Amaçları:

Sosyoloji disiplini insanların bir arada yaşamaya başlamalarından itibaren ortaya çıkan sosyal, kültürel, siyasal, ekonomik ve hukuki birçok sorunu incelemeyi, karşılaştırmalı analizler yapmayı ve çözüm önerileri sunmayı amaçlar. Günümüzde küreselleşme, etnik, dini ve bölgesel savaşlar, ekonomik, çevresel, hukuki ve sosyal krizler sosyolojik araştırma verilerinin önemini artırmıştır. İbn Haldun Üniversitesi Sosyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Programı dünyada ve ülkemizde yaşanan insana ve topluma dair farklı sorunları anlama, analiz etme ve çözüm önerileri sunma noktasında yeni bir anlayış, kavramsallaştırma ve araştırma zemini oluşturmayı amaçlamaktadır. Dünyadaki farklı sosyoloji ve sosyal bilim geleneklerinden hem teorik hem de metodolojik açıdan beslenen yüksek lisans programımız medeniyet perspektifinden yeni bir sosyoloji geleneği oluşturma iddiasını da taşımaktadır.

Sosyoloji YL programı, günümüzde yaşanan yerel ve küresel süreç ve krizler ortamında, konusunda ihtisas sahibi, uluslararası düzeyde yetkin sosyologlar, entelektüeller ve araştırmacılar yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Üniversitemizin vizyonu doğrultusunda, ülkemizin ve dünya çapında faaliyette bulunan kurum ve kuruluşların ihtiyaçlarına cevap verebilecek, bilgi ve becerilerle donatılmış uzman, yönetici ve diplomatlar yetiştirmek de Sosyoloji YL programının önemli misyonları arasındadır.

Sosyoloji yüksek lisans programının amacı, ülkemizde sosyoloji alanındaki araştırmaların geliştirilmesi ve bu araştırmalardan hem ulusal hem de uluslararası düzeyde önemli katkıların elde edilebilmesi ve etkilerinin yaygınlaştırılabilmesi için ülke ihtiyaçlarına uygun, sorunları tespit etme ve çözüm üretme becerisine sahip bilim uzmanı sosyolog yetiştirmektir.

Sosyoloji YL programının eğitim dilinin İngilizce olması mezunlarımızın dünyanın her yerinde görev yapabilmesini ve araştırmalar icra edebilmesini mümkün kılmaktadır.

Programın Kapsamı:

Sosyoloji YL programı, farklı medeniyet ve kültür havzalarında ortaya çıkan düşünce geleneklerini karşılaştırmalı olarak irdeleyerek, günümüz toplumlarının içinde bulundukları toplumsal, kültürel, siyasal, çevresel ve ekonomik krizleri ve sorunları araştırma, anlama ve çözüm önerileri geliştirme noktasında farklı teorik ve metodolojik yaklaşımları bir araya getirmektedir.

Sosyoloji İngilizce Yüksek Lisans diploması alarak Programdan mezun olacakların kazanacağı bilgi ve beceriler şu şekilde sıralanabilir:

  • Belirli alanlarda uzmanlaşmayı sağlama
  • Ulusal ve uluslararası iş ortamlarında ve yönetim kademelerinde tercih edilme
  • Farklı disiplinlerden uzmanlarla ortak projelerde çalışma
  • Toplumsal süreçleri, disiplinler arası bir perspektifle bir bütün olarak yorumlayabilme
  • Geniş bakış açısına ve yüksek analiz gücüne sahip olma
  • Toplumsal/kültürel ve siyasi sorunlara etkin ve pratik çözümler getirebilme
  • Zamanını ve elindeki tüm kaynakları verimli olarak kullanabilme
  • Sosyal ve siyasal dinamikleri gözlemleyip analiz edebilme

Programın Hedef Kitlesi:

Program temel olarak:

  • Sosyolojik düşünme, teori ve araştırma yöntemleri üzerine bilgi ve yeteneklerini arttırmak veya geliştirmek isteyen bireyleri
  • Akademik kariyer yapmak isteyen bireyleri
  • Herhangi bir alandan mezun olmuş ve gerek kamu gerekse özel sektörde kariyer arayışı içinde olan üniversite mezunlarını
  • Farklı kurum ve kuruluşlarda deneyim sahibi olan ve bunu bir üst seviyeye taşıyacak donanımı kazanmak isteyen şirketlerin çalışanlarını
  • Mensubu olduğu toplumu ve çevreyi tarihsel, yerel ve uluslararası eksende yaşanan gelişmeler ile bağlantılı olarak anlama ve analiz etme çabası içinde olan bireyleri hedeflemektedir.
Başvuru Koşulları

Yüksek Lisans Başvuru Şartları sayfasını ziyaret ediniz.

Öğretim Kadrosu

Öğretim Kadrosu için bölüm sayfasını ziyaret ediniz.

Ders Planı
1st Semester
Code Course Name Hours  Credit ECTS
 Theory  Practice
SOC 506 Ibn Khaldun and Contemporary Issues 3 0 3 8
SOC 503 Social Theory I 3 0 3 8
… … Departmental Elective Course 3 0 3 8
… … Departmental/General Elective Course 3 0 3 8
Language Courses
Total 12 32
2nd Semester
Code Course Name Hours  Credit ECTS
 Theory  Practice
SOC 500 Seminar 3 0 0 3
SOC 501 Research Methods and Publication Ethics 3 0 3 8
SOC 504 Social Theory II 3 0 3 8
… … Departmental Elective Course 3 0 3 8
… … Departmental/General Elective Course 3 0 3 8
Language Courses
Total 12 35
3rd Semester
Code Course Name Hours  Credit ECTS
 Theory  Practice
SOC 599 MA Thesis 0 0 0 30
Language Courses
Total 0 30
4th Semester
Code Course Name Hours  Credit ECTS
 Theory  Practice
SOC 599 MA Thesis 0 0 0 30
Language Courses
Total 0 30
Grand Total 24 127
COMPULSORY COURSES
Code Course Name Hours  Credit ECTS
 Theory  Practice
SOC 500 Seminar 3 0 0 3
SOC 501 Research Methods and Publication Ethics 3 0 3 3
SOC 503 Social Theory I 3 0 3 8
SOC 504 Social Theory II 3 0 3 8
SOC 506 Ibn Khaldun and Contemporary Issues 3 0 3 8
DEPARTMENTAL ELECTIVE COURSES
Code Course Name Hours  Credit ECTS
 Theory  Practice
ANTH 509 Ethnography of Muslim Societies 3 0 3 8
ANTH 511 Ethnography of Space and Place 3 0 3 8
ANTH 512 Ethnography of Turkey 3 0 3 8
ANTH 513 Anthropology of Islam 3 0 3 8
ANTH 518 Ethnography of the State 3 0 3 8
ANTH 520 Political Border and Border Regions 3 0 3 8
ANTH 522 Anthropology of Emotions 3 0 3 8
CULT 510 Readings in Orientalism 3 0 3 8
CULT 517 Genealogies of Multiculturalism 3 0 3 8
HIST 508 Oral History 3 0 3 8
SOC 505 Political Sociology 3 0 3 8
SOC 507 Sociology of Religion 3 0 3 8
SOC 508 Religion in Modern Turkey 3 0 3 8
SOC 510 Gender and Society 3 0 3 8
SOC 514 Urban Sociology 3 0 3 8
SOC 515 Historical Sociology 3 0 3 8
SOC 516 Social Movements 3 0 3 8
SOC 521 Discourse Analysis 3 0 3 8
SOC 525 Modernity, Post-Modernity and Beyond 3 0 3 8
SOC 530 Sociology of Disaster 3 0 3 8

NOTES:

1) To graduate from Sociology Thesis Master Program, 24 credits in total and 9 courses having 127 ECTS which includes eight courses and one seminer course must be taken. Five of these courses are compulsory and four of them are elective. Moreover, as required by the Multilingualism Policy, requirements below must be fulfilled for graduation.

2) General elective courses can only be counted with the decision of the Graduate School Board. For this reason, students who take general elective courses should submit a request to the Institute with a petition.

3) According to the decision of the Senate regarding Multilingualism Policy on 24.09.2018, some level of proficiency in English, Turkish and Arabic ( or in another language except for Arabic) is required as a condition for graduation for the students of the graduate programs subject to this policy.

a- B1 level proficiency in English, B1 level proficiency in Turkish and A2 level proficiency in Arabic are required for Sociology Thesis Master Program. Since the language courses offered in this program will be opened as non-credit, reserving the condition to pass them successfully, grades gained from these courses will not be added to the Grade Point Average.

b- Students can fulfill the graduation requirement regarding the language courses by either attending preparation program before program course period (if offered by the Program) or taking language courses along with their program courses during the program semester and passing these language courses successfully. Students who prove their proficiency by language test scores that are approved by the University will be considered as fulfilling graduation requirement.

Regarding the language courses, the students are provided with two options;

First option: The course is taught 1 hour a day for 5 days a week (in total: 5 hours a week) between 08:00-09:00 in the morning.
Second option: The students may take the language course for 2 hours a day for 5 days a week (in total: 10 hours a week).

The number of courses that should be taken to fulfill the required proficiency levels by the programs is stated below:

For B1 level in Turkish and in English: Students must either select the First Option for 3 semesters or select the First Option for 1 semester and the Second Option for 1 semester (2 semesters in total) and pass them.

For A2 level in Arabic: Students must either select the First Option for 2 semesters or the Second Option for 1 semester and pass them.

Notice: Students will only register in language courses that conform with their levels, which will be decided after the placement test held by the Language School.

LANGUAGE COURSES
Code Course Name Hours  Credit ECTS Prerequisite
 Theory Practice
ARA 501 Basic Arabic I 1 4 0 5 *
ARA 502 Basic Arabic II 1 4 0 5 *
ARA 503 Intermediate Arabic I 1 4 0 5 *
ARA 504 Intermediate Arabic II 1 4 0 5 *
ARA 505 Advanced Arabic I 1 4 0 5 *
ARA 506 Advanced Arabic II 1 4 0 5 *
ARA 507 Intensive Basic Arabic 2 8 0 10 *
ARA 508 Intensive Intermediate Arabic 2 8 0 10 *
FRE 501 Basic French I 1 4 0 5 *
FRE 502 Basic French II 1 4 0 5 *
FRE 503 Intermediate French I 1 4 0 5 *
FRE 504 Intermediate French II 1 4 0 5 *
GER 501 Basic German I 1 4 0 5 *
GER 502 Basic German II 1 4 0 5 *
GER 503 Intermediate German I 1 4 0 5 *
GER 504 Intermediate German II 1 4 0 5 *
GRE 501 Basic Greek I 1 4 0 5 *
GRE 502 Basic Greek II 1 4 0 5 *
HEB 501 Basic Hebrew I 1 4 0 5 *
HEB 502 Basic Hebrew II 1 4 0 5 *
LAT 501 Basic Latin I 1 4 0 5 *
LAT 502 Basic Latin II 1 4 0 5 *
PERS 501 Basic Persian I 1 4 0 5 *
PERS 502 Basic Persian II 1 4 0 5 *
PERS 503 Intermediate Persian I 1 4 0 5 *
PERS 504 Intermediate Persian II 1 4 0 5 *
PERS 507 Intensive Basic Persian 2 8 0 10 *
PERS 508 Intensive Intermediate Persian 2 8 0 10 *
SPA 501 Basic Spanish I 1 4 0 5 *
SPA 502 Basic Spanish II 1 4 0 5 *
SPA 503 Intermediate Spanish I 1 4 0 5 *
SPA 504 Intermediate Spanish II 1 4 0 5 *
TLL 501 Basic Ottoman Turkish 1 4 0 5 *
TLL 502 Intermediate Ottoman Turkish 1 4 0 5 *
TLL 503 Advanced Ottoman Turkish I 1 4 0 5 *
TLL 504 Advanced Ottoman Turkish II 1 4 0 5 *
TLL 505 Ottoman Paleography and Diplomatica 1 4 0 5 *
TLL 506 Advanced Readings in Ottoman Historical Texts 1 4 0 5 *
TLL 507 Intensive Basic Ottoman Turkish 2 8 0 10 *
TLL 508 Intensive Intermediate Ottoman Turkish 2 8 0 10 *
TUR 501 Basic Modern Turkish I 1 4 0 5 *
TUR 502 Basic Modern Turkish II 1 4 0 5 *
TUR 503 Intermediate Modern Turkish I 1 4 0 5 *
TUR 504 Intermediate Modern Turkish II 1 4 0 5 *
TUR 505 Advanced Readings in Modern Turkish I 1 4 0 5 *
TUR 506 Advanced Readings in Modern Turkish II 1 4 0 5 *
TUR 507 Intensive Basic Modern Turkish 2 8 0 10 *
TUR 508 Intensive Intermediate Modern Turkish 2 8 0 10 *

*Approval of School of Languages

Genel seçmeli ders ancak Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile saydırılabilir. Bu sebeple genel seçmeli ders alan öğrencilerin Enstitü’ye sunacakları bir dilekçe ile saydırma talebinde bulunmaları gerekmektedir.

Ders İçerikleri

SOC 500 Seminer
Öğrencilerin kendi bireysel araştırma projeleri örneği üzerinden sosyolojik ve etnografik teori, düşünce ve yöntemler üzerine yeniden sorgulamalar ve analizler yapmaya teşvik etmeyi amaçlayan bu ders kredisiz olarak verilmektedir. Öğrencilerin araştırma projelerinde kendilerine bir yol haritası çizmelerine yardımcı olan bu derste aynı zamanda sosyolojik ve etnografik bir proje hazırlama, yürütme ve yazma süreçlerine dair tartışmalar yapılması hedeflenmektedir. Yürütülen yada yürütülecek projelerin taslak, önveri, saha deneyimleri yada ana çerçevelerinin karşılıklı paylaşıldığı bu ders verimli bir tartışma ortamı yaratmayı amaç edinmektedir.

SOC 501 Araştırma Yöntemleri ve Yayın Etiği
Bu dersin amacı öğrenciye bilimsel araştırma süreçlerine ileri düzeyde katılma ve katkı sağlama becerisi kazandırmaktır. İki bölümden oluşan bu dersin ilk bölümü temel bilimsel yaklaşımlara ayrılacaktır. Pozitivizmden Poperci yanlışlamacılığa, Khun’un paradigmasından Feyeraband’in  yöntemsizliğine farklı yaklaşımların dayandıkları temel varsayımlar, bu varsayımlar üzerine inşa edilen gerçekliler ve bunların geçerlilikleri tartışılacaktır. İkinci bölüm ise sosyal  bilimlerde kullanılan nicel ve nitel araştırma yöntemlerine ayrılacaktır.   Bu dersi alan öğrenciler  bilimsel araştırma, bilim dallarının ortak metodolojisi ile bilim dallarının kendine özgü araştırma teknikleri hakkında yetkin hale gelecek, belirli bir soruna yönelik   kendi araştırma desenini oluşturarak uygulayabilecektir. Bu derste sosyal bilimlerde araştırma yöntemlerine ilave olarak araştırma sonuçları ve yayınlarının tabi olması gereken etik ilkeler konuları da işlenecektir.

SOC 503 Sosyal Teori I
Bu dersin amacı Farabi’den İbn Haldun’a, Marx’tan Weber’e  İslam dünyasında ve batıda ortaya çıkan klasik dönem sosyal düşünürleri ve teorilerini  incelemektir. Bu derste,  klasik dönem teorileri günümüz için  anlamlı hale getirilerek toplumların anlaşılmasındaki rolleri ortaya çıkarılacaktır. Diğer bir ifadeyle, derste  birincil  öncelik  öğrencilerin geçmiş ve güncel meselelere yaklaşırken  sosyolojik bir bakış açısı kazanmasına, sosyolojik hayal etme gücü geliştirmesine verilecektir.  Bunu yaparken,  teori mevcut bilgilerin elde edilmesinin ve bundan yeni bilgiler üretilmesinin aracı olarak ele alınarak  tartışılacaktır. İncelenen her bir teori üretildiği ı dönem içinde ele alınarak  geliştirildikleri tarihsel sosyal çerçevenin daha kapsamlı bir şekilde anlaşılması  sağlanacaktır.

SOC 504 Sosyal Teori II
Modern dönemde farklı toplumların karşılaştıkları çeşitli sorunlarını kavrama, analiz etme ve çözüm yolları sunma iddiası ile farklı düşünür ve sosyal bilimciler tarafından ortaya atılmış olan güncel teorileri tanıma, anlamlandırma ve olumlu-olumsuz eleştirilere tabi tutmayı hedeflemektedir. Son dönemde ortaya çıkan post-modern, post-yapısalcı, koloniyal, post-koloniyal, post-marksist kuramlar bu dersin ana tartışma konularını oluşturmaktadırlar. Küreselleşme, oryantalizm-oksidentalizm, ekolojik sorunlar, siyasal şiddet, değişen, dönüşen toplumsal sınıf ve yapılar, neo-koloniyal siyasetler, yeni egemenlik arayışları ve siyasetleri ve modern ulus-devletlerin içinde bocaladıkları krizler farklı teorik yaklaşımlar üzerinden tartışılacaktır.

SOC 506 İbn Haldun ve Çağdaş Meseleler
Çağdaş sosyolojik meseleleri İbn Haldun sosyolojisinin analiz araçlarıyla tahlil edebilmeyi hedefler. Bu çerçevede, modern sosyal teoriler, İbn Haldun’un asabiye, bedavet, hadaret ve umran gibi kavram ve yaklaşımlar ışığında ele alınır. Öğrencilerin bu tür mukayeselerle derin bir kavrayış ve analiz kabiliyeti kazanması amaçlanır.

Seçmeli Dersler

ANTH 509 Müslüman Toplumların Etnografyası
Müslüman toplumlar ve kültürleri sosyal bilimcilerin ilgisini en çok çeken konulardan biri olmuştur. Son yıllarda bu ilgi daha da artmış ve farklı sosyal bilimciler tarafından çok çeşitli etnografik araştırma ve incelemeler ortaya konulmuştur. Ancak, bir özne ve araştırma konusu olarak İslam ve Müslümanları araştırmak birçok teorik ve metodolojik sorunu beraberinde getirmiştir. Müslüman toplumları ve kültürleri anlamada yaşanan epistemolojik, metodolojik ve teorik sapmalar sadece yabancı (outsider) değil aynı zamanda yerli (insider) etnografların çalışmalarında çok fazla görülmektedir. Bu dersin amacı, Müslüman toplumluluklar, gruplar ve cemaatler üzerine farklı sosyolog ve antropologlar tarafından ortaya konulmuş olan çeşitli teorik ve etnografik çalışmaları okuma, anlama ve aynı zamanda teorik ve metodolojik yönlerden eleştiriye tabi tutmaktır.

ANTH 512 Türkiye Etnografyası
Türkiye’yi Osmanlı mirası olan çok kültürlü, çok dilli ve dinli yapısı ile araştırmak ve anlamak, karşılaştırmalı, analitik, tarihsel ve inter-disipliner bir bakış açısının gerektirmektedir. Bu çoğulcu yapı içerisinde yer alan farklılıklar ve benzerlikler zamanla çeşitli kesişim, çatışma ve bütünleşme alanları ortaya çıkarmışlardır. Bu dersin amacı, modern Türkiye tarihi ve toplumunu farklı açılardan inceleme ve bu alanda ortaya çıkmış olan sosyolojik-antropolojik çalışmaları eleştirel bir göz ile ele almaktır. Bu derste, Türkiye toplumunun oluşturduğu farklı dini ve etnik kimlikleri tarih, kimlik, dil, aidiyet ve toplumsal hafıza ekseninde tanıma, inceleme, anlama ve bu çoğulcu yapıyı var eden dinamikleri tahlil etmeyi hedeflenmektedir.

ANTH 520 Siyasal Sınırlar ve Sınır Bölgeleri
Ulus-devletlerin inşa süreçlerinde politik sınırlar iktidarın sembolü ve kurulduğu alanlar ve aynı zamanda tahayyül edilen ulusun sınırlarının somut formları oldular. Politik territoryal sınırlar, sınır bölgelerinde sınır insanlarının gündelik hayatlarında sayısız kopuş, ayrılık, kayıp, sınır geçişleri, kaçakçılık, mahkûmiyet, özlem ve ölüm hikayelerinin ortaya çıkmasına neden oldu. Bu dersin amacı, modern dönemde keskinleşen politik sınırların ortaya çıktıkları coğrafyayı farklı parçalara bölerek bölge insanlarını nasıl birbirinden kopardığı (ya da koparamadığı) ve bu bölünmelerin sosyal, ekonomik ve siyasal etkilerinin neler olduğunu sosyolojik ve antropolojik bir perspektifle araştırma amacını taşımaktadır. Bu derste, cevabı aranacak soruların bazıları şöyle: Yerel hafızada mekân ve sınır nasıl tanımlanmaktadır? Sınırın aile tarihleri, akrabalıklar ve dini yapılar üzerinde ne tür etkileri olmuştur? Tarihsel süreç içerisinde toplumsal yapılarda devamlılık arz eden ya da etmeyen unsurlar nelerdir? Sınır ve sınır mekânları bireysel ve toplumsal hafıza ve aidiyetler/kimlikler üzerinde nasıl etkide bulunmuştur?

ANTH 611 Yer ve Mekan Etnografisi
Mekansal ilişkilere vurgu yapan ders, konuların gündelik uygulamaları, mekansal dönüşümler, yeniden yapılandırılmış söylemler ve cinsiyet, sınıf, ırk, etnik köken ve dinin çeşitli “kültürel” formlarının etkilediği arasındaki iç içe ilişkiler üzerine odaklanacaktır. Bu anlamda “sosyal alanı” izole bir boşluk olarak almak yerine, bu ders yerler, mekanlar, konular, bedenler, etkiler, söylemler ve “kültürler” arasındaki karşılıklı çoğaltma süreçlerini ve bunların makro süreçlerle olan ilişkilerini göstermeyi amaçlamaktadır. İlerleyen haftalarda yapılanma, sosyal üretim ve yapım, etkileme ve söylemler üzerinde durularak mekân ve yer teorilerinin farklı karşılaştırmalı teorik boyutları incelenir.  Bu ilişkileri göstermek için, bu ders özellikle etnografik alan çalışması yöntemlerini, araştırmaya katılan katılımcının araştırmacıya verimli araştırma teknikleri ve belirli alanlarda çalışmalarını aydınlatmak için sosyal teoriler anlayışı ile verimli araştırma teknikleri sunabileceği ileri düzeyde alan gezileri ve şehirler, köyler, dernekler, kurumlar, güvenlikli siteler, eğlence mekanları, siyasi partiler, sosyal medya vb. projelerinde yer almayı amaçlamaktadır.  Böylece bir teori ve yöntem dersi olarak, bu ders, yüksek lisans öğrencilerine belirli alanlarda araştırmalar yapmak için ileri teorik çerçevenin yanı sıra katılımcı gözlem, görüşme, sosyal haritalama ve görsel analiz yetenekleri sağlayacaktır.

ANTH 613 İslam Antropolojisi
Dünyada etki alanı geniş önemli dinlerden biri olan İslam dini farklı coğrafyalarda çok çeşitli toplumların sosyal, kültürel, ekonomik, psikolojik-ruhsal, siyasal, hukuki ve daha birçok yönlerini şekillendirmiş ve etkilemeye devam etmektedir. Bu dersin amacı İslam ve Müslümanlar üzerine yapılmış olan sosyolojik ve antropolojik çalışmalarını analitik bir gözle ele alarak “İslam Antropolojisi” ve “İslami Antropoloji” tartışmalarına dahil olmak ve yeni epistemolojik, ontolojik ve metodolojik analiz ve çıkarımlarda bulunmaya teşvik etmektir. Derste Talal Asad’ın İslam Antropolojisi üzerine teorik çalışmaları merkeze alınacak ve bu teorik temel çerçevesinde Clifford Geertz’in Fas ve Endonezya üzerine yaptığı etüdler gibi örnek olaylar tartışılacaktır. Özellikle batılı akademisyenlerin İslam toplumlarını incelerken düştükleri hatalar, kapıldıkları önyargılar da dersin temel konuları arasında olacaktır. Bu eleştiri özellikle Said’in Şarkiyatçılık eserinde serd ettiği görüşler üzerinde temellenecektir.

ANTH 618 Devlet Antropolojisi
Bu ders ulus-devlet yapılarını ve devlet mekanizmasını siyasal şiddet ve hegemonya ekseninde irdelemektedir. Modern devletin inşa sürecini Weber, Gramsci, Althusser, Foucault ve Agamben gibi düşünürler üzerinden anlama çabasının ortaya konulacağı bu derste Benjamin, Arendt, Sartre ve Fanon gibi düşünürler de eklemlenerek siyasal şiddet olgusunun modern devletin temel araçlarından birisine nasıl dönüştüğünün arkeolojisi yapılacaktır. Ayrıca bir etki olarak devletin gündelik hayatta nasıl tezahür ettiği, sosyal politikalar aracılığıyla devletin kendisini vatandaşların zihninde var ettiği ve meşrulaştırdığı üzerinde durulacaktır. Bu ders öğrencileri modern devlet, siyasal şiddet, egemenlik, iktidar ve meşruiyet gibi kavramlar üzerine yeniden düşünmeye teşvik edecektir.

ANTH 622 Duygu Antropolojisi
İnsan doğasının en önemli özelliklerinden biri olan duygu(lar) sosyal bilimler ve özellikle sosyoloji-antropoloji çevrelerinde son zamanlara kadar ihmal edilen konulardan biri olagelmiştir. Duygular evrensel midir yoksa kültürden kültüre farklılıklar göstermekte midirler? Duygular psikolojik-bireysel yönlerinin ötesinde kültürel-kollektif olgular mıdır? Bu dersin amacı antropolojik bir perspektif ile duyguları (aşk, nefret, sevinç, öfke, korku, vb.) bireysel ve kolektif tecrübeler olarak analiz etmeyi hedeflemektedir. Ayrıca ders sırasında duygu – akıl ilişkisi, duyguların ne derece doğuştan geldiği ne derece toplumsal olarak kurgulanmış olduğu tartışılacaktır.

CULT 510 Reading in Orientalism

 

CULT 617 Genealogies of Multiculturalism

 

HIST 508 Sözlü Tarih
Bu dersin amacı tarih yazımı gelenekleri içerinde önemli bir yer teşkil eden sözlü tarih ve bu alanda ortaya çıkmış olan teorik ve metodolojik tartışmalar hakkında öğrencileri bilgilendirmektir. Sözlü tarihçiler sadece geçmişteki olayları bu farklı anlatı türleri üzerinden araştırmaz ve incelemezler; bunun yanında, bu tarihsel olayların günümüzde nasıl hatırlandığı ve algılandığı üzerine de analizler yaparlar. Bu bellek ve tanıklıklar aidiyet/kimlik inşa sürecinde nasıl rol oynarlar? Bu derste cevabı aranacak bazı sorular şöyle sıralanabilir: Biz tarihi nasıl okuyoruz? Farklı tarih okumaları mümkün müdür? Tarih okumalarında “gerçeklik” ve “doğruluk” kavramlarını nasıl açıklıyoruz? Hangi metin tarihi bir metin niteliği taşımaktadır? Devlet arşivlerine ne kadar güvenebiliriz? Devlet egemenliği/kontrolü altındaki tarih yazımından ne kadar bağımsız olabiliriz? Bir arşiv metnindeki bilgi ne kadar doğrudur ve güvenirliliği nasıldır? Resmi tarih, “ötekileştirilmiş” gruplar ve toplumlar hakkında bize ne sunmaktadır? Bu derste, aynı zamanda bir sözlü tarih projesi nasıl organize edilir ve yürütülür sorusuna da cevap verilecektir.

SOC 505 Siyaset Sosyolojisi
Bu dersin amacı öğrenciyi, toplum, siyaset, otorite, iktidar ve iktidar ilişkilerinin analizinde ve anlaşılmasında ileri düzeyde teorik donanıma sahip kılmaktır. Bu derste, devlet ve devlet yapıları, ulus devletlerin doğuşu, devletin diğer sosyal kurumlarla ilişkisi, devlet ve sosyal sınıflar, devlet ve toplumsal hareketler, devlet, sivil toplum ve demokrasi gibi konular tarihsel perspektif içinde, örnekleri ile tartışılarak, öğrenciye tartışılan konular üzerine özgün analiz kabiliyeti kazandırılacaktır.

SOC 508 Modern Türkiye’de Din
Bu ders, Türkiye’de din deneyimleri, devlet oluşturma süreci ve sekülerizm ve modernitenin yeniden üretimi arasındaki ilişkinin altını çizmeyi amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra Türkiye’de devlet üretiminin tarihsel görüşünün yanında, “modern” Türkiye’de dini, mekânsal boyutla ilgili sosyolojik ve antropolojik bir bakış açısıyla inceleyeceğiz. Bu ders, Türkiye’nin kamusal alanındaki dinlerin yönetimini şekillendiren sosyal ve politik dinamiklerin incelenmesidir. Odak noktası özellikle modernite, ulus-devlet inşası, sekülerizm ve din arasındaki iç içe ilişki olacaktır. Bu bağlamda, “‘modern’ Türkiye’nin din ile ilgili olarak nasıl kurulduğu ve yaşandığı” sorusu “modern,” “dini” ve “seküler”lerin farklı bağlamlarda çeşitli biçimler aldığı ilişkisel bir perspektiften insanların günlük uygulamalarını analiz etmek ve göstermek açısından çok önemlidir. Bu alanda ortaya konulan teorik tartışmaları, kavramları ve yöntemleri eleştirel bir bakış açısıyla karşılaştırmalı olarak tanıtmayı ve analiz etmeyi, tarihsel, antropolojik ve sosyolojik çalışmalardan örnekleri tartışmayı amaçlamaktadır. Özellikle din, modernite ve devletin kavramsallaştırılması bakımından Türkiye’deki dönüşümün anlaşılması için Türkiye üzerine yapılan antropolojik çalışmalar analiz edilecektir. Ayrıca, öğrencilerin araştırma projelerini ve metodolojilerini geliştirme şekillerini aydınlatmak için “modern” bir vatandaş olarak dinin günlük yaşam uygulamalarını ve deneyimlerini anlamak için İstanbul şehrinde etnografik saha çalışması deneyimleri gerçekleştireceğiz.

SOC 510 Toplumsal Cinsiyet
Bu derste toplumsal cinsiyet olgusu ve bu alanda ortaya konulmuş teorik tartışmalar, kavramlar ve kuramlar eleştirel bir perspektifle incelenmesi, tartışılması ve analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Toplumsal cinsiyet ve cinsellik değişik sosyal ve kültürel bağlamlarda incelenecektir. Aile ve evlilik sistemleri, beklentiler ve normlar tartışılacaktır. Toplumsal cinsiyet ve cinsellik kategorileri birbirleriyle bağlantılı bir şekilde incelenerek sosyal davranış biçimleri anlaşılmaya çalışılacaktır. Antropolojik bir yaklaşım, öğrencilerin gerçek hayattan alınan durumlar ve vakaları tartışmalarına yardımcı olacak ve yine öğrencilerin cinsiyet ile ilgili pratiklerin siyasi tartışmalara nasıl yansıdığını soruşturmaları teşvik edilecektir.

SOC 514 Kent Sosyolojisi
Kent sosyolojisi ‘şehir’ olarak bilinen spesifik bir toplumsal organizasyon biçimini ve bu entitenin kökenini, yaşamını ve geleceğini çalışır. Bu derste şu çalışma alanları üzerinde durulacaktır: (1) Şehirlerin gelişimi, (2) şehirlerin içyapıları ve organize oluş biçimleri, (3) şehirlerde yaşayan insanlar arasındaki etkileşim, (4) şehirlerin bölgeleri ve ulusları etkileme biçimleri, (5) şehirleşme ve şehirciliğin getirdiği farklı sosyal problemler. Bu derste, vurgu İstanbul ve Anadolu şehirleri üzerinde olacaktır. Bu şehirlerin tarihleri ve ortaya çıkışları, bu olguları açıklamaya çalışan farklı teorik perspektiflerin ışığında incelenecektir.

SOC 515 Tarihsel Sosyoloji
Tarihsel Sosyolojik araştırmalar çağdaş toplumlar üzerinde önemli tesiri olan uzun-vadeli sosyal süreçleri ele alır ve inceler. Ayrıca, yine bu bilim dalı modernleşme, sosyal değişim, küreselleşme trendleri ve etkileri, entegrasyon ve ayrışma, süreklilik ve kopuş, dini ve kültürel çoğulculuk, küresel olanı yerel olanla irtibatlandırma gibi başka birçok mesele de çalışma konularının içindedir. Bütün bu meselelerin anlaşılabilmesi için gerekli olan teorik ve metodolojik araçlar bu derste öğrencilere kazandırılacaktır.

SOC 521 Söylem Analizi
Bu ders çalışma sahası, sosyal ortam, iletişim amacı ve sosyal rol ve kimliklere göre dilin nasıl farklılaştığını ele alır. Konuşma ve yazmanın işleyişinin farklı formlarını inceler. Günlük konuşma, mülakatlar, sorgulamalar, topluluk önünde konuşma, emailleşme, mesajlaşma ve sosyal medyadaki yazılar örnek olarak zikredilebilir. Öğrenciler bu derste, anlamın doğasını, bireylerin aslında söylediğinden ve yazdığından fazlasını nasıl aktardığını, sözlü iletişimdeki nezaketin rolünü ve bir metni neyin tutarlı yaptığını tartışacaklar. Ayrıca, muhtelif metinlerin özelliklerini analiz etme, konuşmacı ve yazar tarafından benimsenen kişiler arası duruşları karakterize etme ve belirli sosyal ortamlarda işleyen farklı metin tarzlarını tanımlayabilme ve tasnif edebilme yeteneklerini kazanacaklar.

SOS 530 Afet Sosyolojisi
Bu dersin amacı öğrenciye afetleri sosyolojik olarak inceleme becerisi kazandırmaktır. Afetler doğal oldukları kadar  yaşamımızı, toplumların ve grupların yapılarını yansıtan sosyal olaylardır da. Ders boyunca kültürün, eşitsizliklerin, sosyal yapıların ve süreçlerin insanların afetle yüzleşmelerini nasıl etkiledikleri, onların afetlere tepkilerini  nasıl etkiledikleri,  afet sonrası nasıl tekrar ayağa kalktıkları yada neden çöktükleri,  afetlerin sosyal değişmeyi nasıl etkilediği incelenecektir. Dersi alan öğrenciler, öğrendikleri teorik modelleri ülkemizde yaşanan büyük afetlerin örneğinde  kullanarak afet öncesinde, süresince ve sonrasında insanları farklı risk derecelerine maruz bırakan sosyal, ekonomik, coğrafi, siyasi ve kültürel faktörleri analiz edebileceklerdir.

SOC 538 Ulus Devlet ve Milliyetçilik
Ulus nedir? Kavramın tek ve tek bir tanımı var mı? Uluslar tarihin başlangıcına kadar uzanabilir mi? Yoksa icat edildi mi? Hayal mi yoksa gerçek mi? Sekülerleşme ve milliyetçilik arasındaki ilişki nedir? Bireycilik ve milliyetçilik mutlaka birbiriyle çelişiyor mu? Bu derste, bu ve bu tür sorular ışığında, insan toplulukları, uluslar ve milliyetçilik ideolojisi derinlemesine tartışılacaktır. Aydınlanmadan başlayarak, modernleşme ve sekülerleşme sürecinin ayrıntılarına girdikten sonra, bu süreçler ve milliyetçiliğin yükselişi arasındaki ilişki ele alınacaktır. Milliyetçilik teorileri ile ilgili olarak, tarihte köklü bir şey olarak uluslara yaklaşımlar ve onları modern fenomen olarak ele alan bakış açıları karşılaştırılacak ve tezatlaşacaktır. Bu bağlamda öğrencilerden Ernest Gellner, Ellie Kedourie, Benedict Anderson, Eric Hobsbawm ve Benedict Anderson gibi alanın eleştirel bilginlerinin eserlerini okuması beklenecektir. Son olarak, din ve milliyetçilik arasındaki karmaşık ve belirsiz ilişki, farklı bakış açıları ışığında tartışılacaktır.

SOC 540 Kolonyalizm ve Post-Kolonyalizm
Kolonlayizm ve post-kolonyalizmi ana teoriler ve yaklaşımlar çerçevesinde ele alır ve kolonileştirilmiş toplumlarda sosyo-politik ve kültürel değişimler üzerinde durur. Bu çerçevede, farklı coğrafyalarda ve özellikle de Hint Okyanusu ve Güneydoğu Asya toplumlarındaki değişimler üzerinde durulurken, kolonyal ve post-kolonyal dönemlerde çeşitli kurumlarda sosyal süreçler incelenecektir. Öğrenciler kolonyalistler ve kolonyalizme maruz kalmış toplumları değerlendirirken analitik ve eleştirel yaklaşım geliştireceklerdir. Post kolonyal dönem bağlamında ulus devlet yapılaşması ve modernleşmeye konu olan sosyal değişimler konusunda bilgi sahibi olunacaktır.

SOC 542 Medeniyetler
Öğrencilerin bölgenin dinamik süreçlerini kavramsal ve ampirik şekillerde kavramaları; Güneydoğu Asya toplumlarının bağlamsal ve teorik olarak anlaşılmasını sağlamak; Bölgenin tarihi ve kültürel bağlantısını Hint Okyanusu ve Çin Denizi coğrafi bağlamında karşılaştırabilir. Bu ders öğrencilere bölgenin dinamik süreçlerini kavramsal ve ampirik şekillerde keşfetmeyi amaçlamaktadır. Metodolojik ve teorik konular boyunca, öğrencilerin Güneydoğu Asya toplumlarını ve Hint ve Çin küreleri ile gömülü kültürlerini bağlamsal ve teorik olarak anlamaları beklenmektedir. Konu, bölgedeki hem tarihsel hem de çağdaş gelişim aşamalarını anlamak için kapıları açacaktır. Bu bağlamda, çeşitli toplumların uygarlık süreçleri karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınacaktır.

SOC 607 Din Sosyolojisi
Bu dersin amacı dinlerin bir toplumsal kurum olarak incelenmesi ve tartışılmasıdır. Tarihsel sosyolojinin de imkanları kullanılarak, dinlerin ortaya çıkışı ile birtakım sosyal faktörlerin arasında anlamlı irtibatlar olup olmadığı tartışılacaktır. Muhtelif dinlerin hakim olduğu zaman ve mekana dikkat çekilerek bu dinler ve tabileri ve bağlam arasındaki ilişkiler anlaşılmaya çalışılacaktır. Ayrıca tarih boyunca dinlerin doğuşu, yayılması, kurumlaşması, dinlerin farklı kurumlaşma yetenekleri ve diğer toplumsal kurumlarla ilişkileri, bu farklılıkların ortaya çıkardığı imkan ve sınırlar, modernleşme sürecinde dinlerin konumu, sürece etkileri, modernlik sekülerlik bağlamında dinlerin geleceği bu dersin temel tartışma eksenini oluşturacaktır.

SOC 616 Toplumsal Hareketler
Bu ders sosyal hareketlerin sosyolojik açıdan ele alınmasını amaçlar. Öncelikle, birçok örnek olay üzerinden, sahanın kilit kavramları, teorik yaklaşımlar ve yöntembilimsel araçlar tartışılacaktır. Toplumsal hareketlerle ilgili teorilerin modern toplumları ne ölçüde açıkladıkları, hangi kısımlarda eksik kaldıkları ele alınacaktır. Ders boyunca şu konuların üzerinde özellikle durulacaktır: Demokrasi, din, kimlik, küreselleşme, medeni haklar, çevrecilik, sınıf, ırk ve etnisite. Türkiye içindeki sosyal hareketler özel olarak daha yoğun bir şekilde işlenirken, dünya üzerindeki diğer büyük sosyal hareketler de dersin konusu olacaktır.

SOC 625 Modernlik, Postmodernlik ve Ötesi
Bu dersin amacı 1970’lerden bugüne toplumların geçirdikleri yaygın temel dönüşümleri analiz etmek, anlamak ve anlamlandırmaktır. Modernliğin kökenleri, aydınlanma düşüncesinin farklı yansımaları, modernizm ve modernlik tartışmaları, küreselleşme, endüstri sonrası toplum, postmodernizm ve postmodernite ilgili teoriler gündelik yaşamdaki yansımaları üzerinden tartışılacaktır. Ayrıca modernite ile postmodernlik arasındaki paradigma değişiklikleri ele alınacak. Kesinlikten belirsizliğe, bilinebilirlikten bilinmezciliğe, pozitivizmden agnostisizme kayan eksen modernite – postmodernite kavramları çerçevesinde ele alınacaktır.

SOC 636 İleri Karşılaştırmalı Teori ve Metodlar
Ders öncelikle çeşitli araştırma yaklaşımlarının arkasındaki epistemolojik, ontolojik ve metodolojik varsayımlara odaklanacaktır. Bu dersin temel amacı, öğrencilerin sosyal bilgilerdeki araştırmanın doğası üzerine geliştirilen paradigmalar hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Sosyal bilimlerde çeşitli metodolojik yaklaşımların çoğunlukla yüzey altındaki ontolojik, epistemolojik ve metodolojik yaklaşımlarına odaklanacağız. Dersin hem teorik ve pratik amaçları var. Teorik amaç, öğrencilere bilginin durumu ve farklı araştırma paradigmaları yoluyla bilgi edinme olasılığı ile ilgili temel tartışmalar hakkında bilgi vermektir. Ders boyunca örnek çalışmaları okuyup yoğun bir şekilde tartışacağız ve şu temel teorik soruyu soracağız: Sosyal dünyayı anlayabiliyor muyuz? Evet ise nasıl? “Nasıl” sorusu bizi pratik amacımıza getiriyor: bilimsel araştırmanın nasıl yapılacağını öğrenmek.

SOC 637 Güneydoğu Asya Sosyolojisi
Bu derste ilk olarak neden Güneydoğu Asya toplum ve kültürlerinin sosyolojik açıdan neden tek bir birim olarak değerlendirilebileceğini tartışacağız. Bu varsayım çerçevesinde bölgedeki farklı kültür, ulus ve sosyal yapıları yatay düzlemde kesen, bütün bu farklı unsurlarda geçerli olan ortak sosyal dinamikler üzerinde duracağız. Öte yandan, bu büyük totalite içinde muhtelif ulus, kabile ve kültürlerin sosyolojik anlamda farklılıklarına dikkat çekeceğiz. Temel olarak, iktidar ilişkiler, etnik kimlik geçişleri ve dönüşümleri, şiddet, suç ve devlet ve küresel dinlerin yerel tezahürleri gibi konular ders boyunca karşılaştırmalı bir perspektifle tartışılacak.

SOC 639 Sosyolojide Seçme Konular
Bu ders, sosyoloji içerisindeki güncel tartışmaları ele alan özel bir konu dersidir. Konular genel olarak, disiplindeki bir bütün olarak tartışmaları ve yeni yönelimleri kapsayabilir veyahut disiplindeki alt alanlarla daha spesifik olarak ilgili olabilir.

SOC 641 Edebiyat Sosyolojisi
Edebiyat sosyolojisinin gidişatı iki konu arasındaki yakın ilişkiyi vurgulamaktadır. Bu dersin genel amacı, her toplum realitesindeki sosyal koşulları kavramak için farklı toplumlarda üretilen edebi eserleri incelemektir. Edebi eserler, zaman ve mekanda farklılaşan belirli toplumsal fenomenler üzerine inşa edilmiş yaratımlar olarak kabul edildiğinden, sosyolojik çalışmalar için yararlıdır. Bu bağlamda, literatürün incelenmesi, görünür bir weltanschauung çevresindeki sosyo-ekonomik ve politik durumlara yakından dikkat çekmektedir. Tarzında ve biçiminde gözlemlendiği gibi edebiyat da toplumsal değişimi yansıtır.

SOC 643 Toplumsal Eşitsizlikler
Bu ders toplumsal eşitsizliklerin aldığı biçimlere ve bunların içeriklerine odaklanmayı amaçlamaktadır.  Özellikle de gender (toplumsal cinsiyet), ırk, etnisite ve sınıfsal kökene dayalı eşitsizliklerin analizi üzerinde durulacaktır. Bu bağlamda bu derste klasik ve çağdaş sosyolojide tabakalaşma kuramları, tabakalaşma tipleri ve rejimleri, tabakalaşma göstergeleri, yeni tabakalaşma/eşitsizlik biçimleri, dünyada ve Türkiye’de toplumsal eşitsizlikler gibi konular üzerinde durulacaktır.

SOC 644 Emek ve Çalışma Sosyolojisi
Bu ders toplumsal yapı içinde iş ve emeğin eklemlenmesine derinlemesine odaklanacaktır. Emeği ve çalışmayı sadece ekonomik bir temelde anlama fikrinin ötesinde, bu ders, farklı bağlamlarda emek ve işin farklı anlamlarını ve yollarını vurgulayacaktır. Bu ders, işyeri ve hane halkı gibi özel ve kamusal olarak tanımlanan farklı alanlarda emek ve işin kavramsallaştırılmasını incelemek için çok önemlidir. “Emek ve çalışma mikro düzey deneyimler, benlik ve kimlik anlayışı ve aile yapısı ile nasıl ilişkilidir?” ve “Diğer sosyal kurum, yapı ve süreçlerle nasıl iç içe geçer?” soruları sosyal eşitsizlik, ayrımcılık, dışlama ve güç ilişkileri tartışmaları yoluyla cevaplandırılacaktır. Emek ve çalışmaya çeşitli teorik yaklaşımlar ile tartışarak ırk, etnik köken, cinsiyet ve sosyal sınıf boyutları ile ele alacağız

İletişim

soc@ihu.edu.tr

Yıldız (*) işareti olan alanlar zorunludur